APSTRAKT: U radu se analizira institucionalni proces odlučivanja i realizacije izgradnje „Sava centra” (I i II faza), kao poduhvata iniciranog na najvišem saveznom nivou u kontekstu priprema za Beogradski sastanak KEBS-a. Na osnovu kritičke analize arhivske građe, plansko-tehničke dokumentacije i relevantne literature, primenom neoinstitucionalne teorije i koncepta putanje zavisnosti, istražuje se na koji način politički imperativ uspostavlja specifični režim delovanja institucija kroz (1) ponavljano pomeranje i obrtanje proceduralnih koraka i (2) formalne verifikacije kojima se prethodno donete odluke retroaktivno institucionalizuju i institucionalno legitimišu, uz osvrt na reprezentaciju objekta i načina na koji se artikulišu uloga arhitekture i pozicija struke. Relevantnost istraživanja ogleda se u dubljem razumevanju odnosa između političke moći, regulative i institucionalnih praksi u domenu odlučivanja o prostornom razvoju.

KLjUČNE REČI: politička moć, neoinstitucionalna teorija, upotrebna i građevinska dozvola, putanje zavisnosti, „Sava centar”

REZIME: Rad analizira institucionalni proces odlučivanja i realizacije izgradnje Sava centra (I i II faza) kao reprezentativnog poduhvata iniciranog na najvišem saveznom nivou u kontekstu priprema za Beogradski sastanak KEBS-a 1977. godine. Polazeći od kritičke analize arhivske građe, plansko-tehničke dokumentacije i relevantne literature, studija slučaja pokazuje da politički imperativ menja hijerarhiju prioriteta u planiranju i izgradnji, ali ne dovodi do ukidanja ili formalne izmene pravila, već do njihovog prilagođavanja unutar postojećeg institucionalnog poretka. Odluke i rokovi sa saveznog nivoa prenose se kao zadat prioritet, dok na gradskom i opštinskom nivou sledi operacionalizacija kroz niz upravnih, administrativnih i stručnih koraka koji u praksi deluju prevashodno kao instrumenti naknadnog usaglašavanja i upravljanja posledicama već donetih odluka. Posebna pažnja posvećena je dokumentima građevinskih i upotrebnih dozvola i njihovoj ulozi u režimu ex post provera: uočava se raskorak između građenja i korišćenja objekta i formalnih akata, kao i dugotrajan niz tehničkih kontrola, dorada i verifikacija koji kulminira konačnim odobrenjem za upotrebu kongresno-koncertne dvorane 1981. godine. Ovakva praksa tumači se kao mehanizam retroaktivne institucionalizacije i institucionalne legitimacije uspostavljenog stanja. Uz osvrt na reprezentaciju Sava centra u javnom i promotivnom diskursu, rad ukazuje na način artikulacije uloge arhitekture i pozicije struke u narativu modernizacije. Nalazi doprinose razumevanju odnosa političke moći, regulative i institucionalnih praksi u domenu odlučivanja o prostornom razvoju.