Apstrakt: Po završetki Drugog svetskog rata Narodni front Jugoslavije je razvio široku delatnost u seoskoj sredini, prateći političku liniju Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Sama partija izbija u prve redove borbe za socijalističku rekonstrukciju sela tek od 1948/49. Zahvaljujući tome što su pitanja koja su se odnosila na politiku koju je jugoslovenska vlast sprovodila prema seljaštvu igrala značajnu ulogu u jugoslovensko-sovjetskom raskidu, i Narodni front (NF) i KPJ intenzivirali su svoje aktivnosti na selu i među seljacima, kako bi se dezavuisale sovjetske optužbe. Članak je zasnovan na izvorima (objavljenim i arhivskim) koji potiču sa najvišeg (federalnog) nivoa organizacije NF. Tu vrstu izvora karakteriše visinska perspektiva u pogledu na stvari, preovlađujuće političke ocene, ideološka instruktivnost i uopšteni podaci, što je predodredilo deskriptivnu prirodu rezultata istraživanja. U zaključku autor naglašava da je NF igrao pre svega ideološko-motivacijsku ulogu popularizacije vladinih mera, koje su preduzimane u pravcu “socijalističke rekonstrukcije sela” i da je tokom čitavog perioda obuhvaćenog radom ta uloga ispunjavana kolebljivo, uz brojne primere nerazumevanja, ideoloških aberacija, pogrešnih postupaka i iskrivljavanja, kako u sporovođenju tako i u izbegavanju da se sprovode vladine naredbe i odluke.

Ključne reči: Jugoslavija (1945–1953), socijalizam, komunisti, Narodni front, seljaštvo, selo

Rezime: Narodni front Jugoslavije bio je najvažnija organizacija za širenje uticaja i sprovođenje politike KPJ. Uloga ove organizacije bila je na selu naročito važna zbog svoje sveobuhvatnije političke strukture, budući da su na selu opstajali rudimentarni oblici kapitalističke robne proizvodnje, a članstvo seljaka u Partiji bilo manje masovno nego među radništvom. Posle Rezolucije Informbiroa 1948. godine uloga KPJ postala je znatno vidljivija, ali nije zanemarena ni narodnofrontovska organizacija na selu. Ključni zadaci Narodnog fronta ticali su se, u političkom smislu – klasne borbe, dok su se u domenu doprinosa socijalističkoj rekonstrukciji sela odnosili na promovisanje agrarnopolitičkih mera vlasti, odnosno Partije. Tu su u prvom redu spadali zadrugarstvo, primena agrotehničkih mera, saradnja privatnog i socijalističkog sektora proizvodnje. Ono što je takođe važno, Narodni front je trebalo da bude nosilac saveza radnika i seljaka, što je bila ključna maksima posleratne faze razvoja socijalističkih odnosa. Rezultati Narodnog fronta u ispunjavanju zadataka ocenjivani su ambivalentno: uprkos izricanim pohvalama, naročito u prigodnim prilikama, u osnovi je postojalo nezadovoljstvo partijskog vrha postignutim učincima. Zapravo, organizacija namenjena masovnom okupljanju i usmeravanju aktivnosti stanovništva, bez jasno opredeljenih zadataka i metoda rada, nije ni mogla ostvarivati veće uspehe, pa je njen značaj s vremenom opadao.