Apstrakt: Ovaj članak razmatra promene jugoslovenskih viđenja reformističkih politika koje su francuski komunisti prvo usvojili, a zatim napustili tokom političke krize sedamdesetih godina 20. veka. Pored toga, on istražuje razvoj odnosa između Saveza komunista Jugoslavije i Francuske komunističke partije, kao i brojne faktore koji su mogli uticati na proces tokom kojeg su, za nešto manje od dve decenije, ti odnosi evoluirali od stanja gotovo stalnog sukoba ka stanju srdačne saradnje. Članak se prvenstveno zasniva na analizi jugoslovenskih arhivskih izvora i do sada objavljenoj naučnoj literaturi iz različitih oblasti društvenih i humanističkih nauka.

Ključne reči: Savez komunista Jugoslavije, Komunistička partija Francuske, kriza države blagostanja, detant, evrokomunizam, Josip Broz Tito, Žorž Marše

Rezime: Obnova saradnje između Saveza Komunista Jugoslavije i Komunističke partije Francuske tokom kasnih pedesetih godina prošlog veka bila je praćena dugim i turbulentnim periodom u razvoju odnosa između dveju partija. Ovaj period obeležili su česti sukobi oko ideoloških razlika i stavova o uticaju koji je sovjetska partija vršila na komunističke partije Zapadnog bloka. Nakon burnih događaja s kraja šezdesetih i početkom političke krize sedamdesetih godina, Francuska komunistička partija je počela postepeno da prihvata reformističke politike i da definiše novu, evrokomunističku ideologiju. Iako su mnogi savremenici tvrdili da francuska partija nikada zaista nije postala evrokomunistička partija, spore i ograničene reforme koje su sproveli francuski komunisti otvorile su vrata za do tada neviđenu ekspanziju saradnje francuske i jugoslovenske partije. Jugoslovenski komunisti su stvarali različite forme finansijske pomoći i ulagali svoj međunarodni uticaj u napore da francuskim reformistima olakšaju teret udaljavanja od sovjetske partije, kao i da podstaknu dalje reforme unutar Komunističke partije Francuske. Međutim, jugoslovenska partija je odbila da prestane sa širenjem tih istih politika i da se odrekne prakse stalnog unapređivanja saradnje sa Komunističkom partijom Francuske čak i nakon što je generalni sekretar francuske partije Žorž Marše otvoreno napustio reformistički kurs. Krajem decenije, stavovi jugoslovenskih komunista prema reformističkim trendovima na evropskoj krajnjoj levici počeli su postepeno da se menjaju. Suočavajući se sa novim unutrašnjim okolnostima i promenama geopolitičke situacije, Savez komunista Jugoslavije je doživeo velike unutrašnje promene koje su uticale na razvoj partijske ideologije. Krajem sedamdesetih i početkom osamdesetih godina, Savez komunista ostaje jedna od poslednjih partija krajnje levice izvan Istočnog bloka koje su podržavale napore Maršea i njegovih saradnika u nastojanju da vrate iste prakse koje su prethodile evrokomunističkoj epohi, a koje su jugoslovenski komunisti ranije kritikovali. Na kraju, stari rivali iz vremena velikih rascepa na krajnjoj evropskoj levici konačno su pronašli zajednički jezik u borbi protiv istih reformističkih tendencija koje su nekada podržavali.